Płyty i sklejki szalunkowe

Płyty i sklejki szalunkowe służą do wznoszenia tymczasowych konstrukcji formujących, czyli szalunków, które nadają odpowiedni kształt mieszance betonowej podczas budowy fundamentów, ścian, stropów czy kolumn. Stanowią one stabilne rusztowanie utrzymujące płynny beton aż do momentu jego całkowitego wyschnięcia i utwardzenia. Dzięki gładkiej i odpornej na wilgoć powierzchni zapobiegają wyciekaniu wody z zaprawy oraz pozwalają na uzyskanie estetycznej, równej płaszczyzny betonu po demontażu formy.

Płyty szalunkowe i sklejki szalunkowe różnią się budową wewnętrzną, trwałością oraz ceną. Płyty szalunkowe, często trójwarstwowe, powstają z klejonych podłużnie i poprzecznie desek drewnianych iglastych, co czyni je grubszymi, cięższymi i podatniejszymi na odkształcenia pod wpływem wilgoci. Sklejka szalunkowa składa się z wielu bardzo cienkich, krzyżowo klejonych fornirów, co zapewnia jej znacznie większą wytrzymałość mechaniczną, elastyczność oraz stabilność wymiarową. Dodatkowo sklejka jest niemal zawsze pokryta gładkim filmem fenolowym, co pozwala na jej wielokrotne użycie i daje idealnie gładki beton, podczas gdy zwykłe płyty zużywają się szybciej i mogą zostawiać ślady słojów.

Płyty szalunkowe, najczęściej żółte i trójwarstwowe, kosztują zazwyczaj w granicach od 70 do 100 złotych za metr kwadratowy. Stanowią one stabilny i bezpieczny środek budżetowy, ponieważ ich konstrukcja pozwala na wykonanie około 20 do 30 cykli betonowania bez utraty właściwości.
W przypadku sklejek szalunkowych rozpiętość cenowa jest znacznie większa i zależy od rodzaju użytego drewna. Tanie sklejki topolowe kosztują zaledwie od 30 do 50 złotych za metr kwadratowy, jednak ich niska trwałość pozwala na zaledwie 3 do 5 użyć. Z kolei profesjonalne sklejki brzozowe to wydatek rzędu 120 do 150 złotych za metr kwadratowy, ale ta wysoka inwestycja początkowa zwraca się firmom budowlanym dzięki możliwości wykonania nawet od 50 do 100 powtórzeń.

Wybór między sklejką a płytą szalunkową zależy głównie od tego, czy szalujesz strop, czy ściany i fundamenty, oraz ile pieniędzy chcesz wydać na start.Płyta szalunkowa, czyli gruba, żółta płyta trójwarstwowa, to najlepszy wybór na tradycyjne stropy domów jednorodzinnych, ponieważ jest sztywna, wytrzymuje do 30 użyć i łatwo ją potem odsprzedać innej osobie na budowę. Z kolei sklejka szalunkowa, zwłaszcza brzozowa, bije płytę na głowę pod względem odporności na wilgoć oraz gładkości uzyskanego betonu, dlatego idealnie sprawdza się przy wymagających ścianach, fundamentach, słupach oraz tam, gdzie surowy beton ma dobrze wyglądać. Jeśli szukasz najtańszego rozwiązania na zaledwie jedno lub dwa zalania drobnych elementów, kup taniej sklejki topolowej, ale jeśli budujesz cały dom od podstaw, znacznie bezpieczniejszym i bardziej uniwersalnym wyborem będą trójwarstwowe płyty szalunkowe.

Główne różnice między sklejkami szalunkowymi wynikają z gatunku użytego drewna, rodzaju kleju oraz grubości, co przekłada się bezpośrednio na ich trwałość, wagę i odporność na wilgoć. Sklejka topolowa to najtańszy i zarazem najmniej trwały wariant, który ze względu na miękkość drewna i niską gęstość szybko chłonie wodę, przez co nadaje się do zaledwie 3 do 5 cykli betonowania. Sklejka brzozowa stanowi jej całkowite przeciwieństwo, ponieważ twarde drewno brzozowe zapewnia ogromną wytrzymałość mechaniczną, sztywność pod ciężarem betonu oraz odporność na uszkodzenia, co pozwala na wykonanie od 20 do nawet 50 przełożeń. Sklejki z drewna egzotycznego, na przykład eukaliptusowe, plasują się dokładnie pomiędzy nimi, oferując średnią twardość i trwałość na poziomie około 5 do 10 użyć. Najbardziej nowoczesnym rozwiązaniem są sklejki kompozytowe powlekane tworzywem sztucznym, które całkowicie ignorują wpływ wilgoci i mogą być stosowane nawet do 100 razy, lecz wymagają największego nakładu finansowego. Niezależnie od gatunku drewna, kluczowy jest też rodzaj spoiwa, ponieważ sklejka szalunkowa musi być łączona specjalistycznym, wodoodpornym klejem fenolowym.Decyzja o wyborze konkretnego rodzaju zależy głównie od intensywności planowanych prac i budżetu. Przy budowie jednego domu jednorodzinnego systemem gospodarczym, gdzie szaluje się tylko drobne elementy, najbardziej opłacalna będzie tania sklejka topolowa lub klasyczna płyta trójwarstwowa. Jeśli jednak planujesz wylewanie dużego, monolitycznego stropu i zależy Ci na idealnie gładkim betonie bez ryzyka ugięcia formy, jedynym bezpiecznym i rozsądnym wyborem staje się sklejka brzozowa o grubości 18 lub 21 milimetrów. Z kolei dla firm budowlanych i wykonawców realizujących wiele inwestycji pod rząd, jedynym opłacalnym długoterminowo wyborem jest inwestycja w sklejkę brzozową klasy premium lub płyty kompozytowe.

Kupowanie używanych płyt i sklejek szalunkowych jest bardzo popularną i opłacalną praktyką, która pozwala obniżyć koszty zakupu nawet o połowę w stosunku do cen fabrycznych. Zakupu takiego można dokonać np. w firmie Boguc Construction. Używane płyty trójwarstwowe w dobrym stanie można kupić już za około 30 do 50 złotych za metr kwadratowy, natomiast używaną, wytrzymałą sklejkę brzozową premium za około 45 do 60 złotych za metr kwadratowy.Podczas zakupu z drugiej ręki trzeba jednak zachować czujność i dokładnie ocenić stan techniczny elementów. Należy przede wszystkim sprawdzić, czy krawędzie płyt nie są napęczniałe i rozwarstwione od wilgoci, ponieważ zniszczony w ten sposób materiał uniemożliwi równe wylanie betonu. Ważna jest też kondycja zewnętrznej powłoki ochronnej, ponieważ głębokie rysy, dziury po gwoździach i ubytki filmu sprawią, że beton mocno przywrze do szalunku, co drastycznie utrudni jego późniejszy demontaż. Ostatnim kluczowym elementem jest ocena geometrii, ponieważ deski wygięte w łuk nie pozwolą na prawidłowe wypoziomowanie stropu czy zachowanie prostej linii ścian. Ogromną zaletą tego rozwiązania jest fakt, że po zakończeniu własnej budowy sprawny materiał można ponownie odsprzedać kolejnemu inwestorowi, odzyskując większość włożonych pieniędzy.