Rusztowania budowlane

Rusztowania budowlane można podzielić na kilka głównych rodzajów, biorąc pod uwagę ich konstrukcję oraz sposób przemieszczania na placu budowy. Najpopularniejszym rozwiązaniem przy pracach elewacyjnych są rusztowania ramowe, które składają się z gotowych ram stalowych lub aluminiowych i pozwalają na błyskawiczny montaż. W przypadku budynków o skomplikowanej bryle architektonicznej lub instalacji przemysłowych stosuje się rusztowania modułowe, gdzie rygle mocuje się do stojaków pod dowolnym kątem za pomocą specjalnych rozet. Najbardziej elastycznym, choć pracochłonnym w montażu systemem są tradycyjne rusztowania rurowo-palczaste, łączone za pomocą śrubowych złączy. Przy mniejszych inwestycjach i pracach rzemieślniczych wciąż chętnie wykorzystuje się rusztowania warszawskie, charakteryzujące się prostym łączeniem czopowym bez użycia narzędzi. Ze względu na mobilność wyróżnia się stabilne rusztowania stojące, które wymagają kotwienia do ścian budynku, oraz lekkie rusztowania przejezdne na kołach, idealne do szybkich prac instalacyjnych wewnątrz obiektów. W trudnych warunkach inżynieryjnych, na przykład na mostach lub przy drapaczach chmur, zastosowanie znajdują rusztowania wiszące mocowane bezpośrednio do wyższych partii konstrukcji konstrukcyjnych.

Decyzja o zakupie lub wynajmie rusztowania zależy przede wszystkim od czasu trwania budowy oraz tego, czy zamierzasz korzystać z niego w przyszłości.
Kiedy bardziej opłaca się wynajem?
Wynajem jest bezkonkurencyjny przy krótkich, jednorazowych pracach, takich jak ocieplenie domu, tynkowanie czy montaż podbitki dachowej, trwających od kilku tygodni do maksymalnie 2-3 miesięcy. Płacisz wtedy tylko za realny czas użytkowania, a po skończonej pracy wypożyczalnia zabiera sprzęt. Odchodzi Ci problem transportu wielkogabarytowego, magazynowania setek kilogramów stali po zakończeniu inwestycji oraz kosztownej konserwacji.
Kiedy lepszym wyborem jest zakup?
Zakup staje się opłacalny, jeśli planujesz długoterminową budowę systemem gospodarczym (trwającą powyżej 4-6 miesięcy) lub zamierzasz wykorzystywać rusztowanie do kolejnych inwestycji. Przy długich terminach koszt dobowego najmu zsumuje się do kwoty, za którą bez problemu kupisz własny zestaw. Własne rusztowanie daje pełną niezależność – nie gonią Cię terminy umowne, a w przypadku opóźnień ekipy budowlanej nie ponosisz kar finansowych. Dodatkowo markowe rusztowania (np. typu Plettac czy Baumann) bardzo wolno tracą na wartości. Oznacza to, że po zakończeniu budowy możesz je sprzedać jako używane i odzyskać nawet 70-80% zainwestowanej kwoty, co w ogólnym rozrachunku okaże się najtańszą opcją.

Używane rusztowania są w pełni bezpieczne, pod warunkiem że ich stan techniczny zostanie rzetelnie zweryfikowany przed montażem, a sama konstrukcja będzie kompletna i zgodna ze specyfikacją producenta. Elementy stalowe i aluminiowe są projektowane na wiele lat intensywnej eksploatacji, dlatego wiek konstrukcji nie dyskwalifikuje jej z użycia. Zgodnie z przepisami BHP, każde rusztowanie – niezależnie od tego, czy jest nowe, czy używane – przed dopuszczeniem do użytku musi przejść oficjalny odbiór techniczny dokonany przez kierownika budowy lub uprawnioną osobę, co zostaje potwierdzone wpisem w dzienniku budowy.

Przy wyborze rusztowania należy kierować się przede wszystkim parametrami technicznymi budynku, rodzajem planowanych prac, warunkami terenowymi oraz budżetem, jakim dysponujesz.
Wysokość budynku oraz kształt jego bryły to kluczowe kryteria wyboru. Do prostych, wysokich ścian domów jednorodzinnych czy bloków najlepiej sprawdzają się klasyczne rusztowania ramowe (elewacyjne), które montuje się bardzo szybko. Jeśli budynek ma skomplikowaną architekturę, liczne wykusze, łuki lub wieżyczki, jedynym bezpiecznym wyborem będą rusztowania modułowe, które pozwalają na elastyczne omijanie przeszkód konstrukcyjnych pod różnymi kątami. Do drobnych prac wykończeniowych lub instalacyjnych wewnątrz pomieszczeń optymalne będą lekkie rusztowania przejezdne na kołach lub kompaktowe rusztowania warszawskie.
Przed zakupem lub wynajmem należy ocenić podłoże wokół budynku. Rusztowania stojące (ramowe i modułowe) wymagają stabilnego, utwardzonego gruntu oraz możliwości bezpiecznego zakotwienia konstrukcji w ścianach nośnych budynku. Jeżeli wiercenie otworów w elewacji jest niemożliwe (np. przy delikatnych zabytkach lub konstrukcjach szklanych), trzeba szukać systemów samonośnych z szerokimi podporami lub rusztowań wiszących. Przy rusztowaniach przejezdnych niezbędny jest z kolei idealnie równy i twardy fundament, na przykład wylewka betonowa lub asfalt.
Każdy profesjonalny system rusztowań musi posiadać aktualne certyfikaty bezpieczeństwa.

Kompletny system rusztowaniowy wymaga zastosowania szeregu akcesoriów, które dzielą się na elementy stabilizujące, zabezpieczające oraz komunikacyjne. Podstawę konstrukcji stanowią regulowane podstawki śrubowe, nazywane stopami, które umożliwiają idealne wypoziomowanie rusztowania na nierównym gruncie i bezpiecznie przenoszą cały ciężar na podłoże. Za stabilność pionową odpowiada system kotwienia, w skład którego wchodzą stalowe łączniki kotwiące oraz wkręcane w ścianę budynku śruby oczkowe z kołkami rozporowymi. Elementy te spina się z ramami rusztowania za pomocą złączy stałych lub obrotowych, które gwarantują sztywne połączenie pod odpowiednim kątem. Bezpieczeństwo pracowników na pomostach roboczych zapewniają barierki ochronne montowane na dwóch wysokościach oraz drewniane lub metalowe bortnice, czyli krawężniki zapobiegające ześlizgnięciu się stopy lub zrzuceniu narzędzi. Dodatkową ochronę otoczenia przed spadającym gruzem i tynkiem stanowią gęste siatki elewacyjne montowane na zewnętrznej stronie konstrukcji. Przemieszczanie się między piętrami umożliwiają specjalne podesty komunikacyjne wyposażone w otwierane klapy oraz zintegrowane drabinki, dzięki czemu pracownicy nie muszą wspinać się po zewnętrznej stronie ram. Przy wznoszeniu konstrukcji na otwartej przestrzeni niezbędne są również akcesoria odgromowe i uziemienia, chroniące przed uderzeniami piorunów, a do transportu zapraw czy narzędzi na wyższe poziomy stosuje się wysięgniki transportowe wyposażone w bloczek i linę.